Я не спрабую аспрэчыць, што паленьне шкодзіць здароўю, выклікае цэлы шэраг захвораньняў ад рака да сардэчных. Але каму належыць гэта самае асабістае здароўе чалавека? Правільна, самому чалавеку. Каго яно павінна турбаваць больш за ўсё?

 
Правільна, свайго гаспадара. Калі чалавек усьведамляе шкоду ад паленьня, але добраахвотна жадае “разьмяняць” крышачку свайго здароўя на асалоду, якую прыносіць выпаленая цыгарэта на “перакуры”, пасьля цяжкага дня на працы, пасьля сытнай вячэры ці за філіжанкай кавы, чаму ён павінен быць пазбаўлены гэтай магчымасьці? Кожны чалавек адказны толькі за свае ўласныя грахі і слабасьці - і ніхто болей не адказны за ягоныя слабасьці, акрамя яго самога.
У апошнія гады ў чыноўнікаў на Захадзе зрабілася модным забараняць паленьне ў публічных месцах. Так бы мовіць, біць жалезнай забаронай па шкоднай звычцы, калючым дротам і пугай прымушаць падапечнае насельніцтва атрымліваць асалоду ад здаровага ладу жыцьця. У большасьці краінаў Эўропы зь нядаўняга часу дзейнічае забарона на курэньне ў публічных месцах, у тым ліку ў рэстарацыях і барах. Дзесяцігодзьдзямі тытунёвы дым быў неад’емнай часткай культуры брытанскіх пабаў - цяпер жа дзеля больш поўнага забесьпячэньня аховы здароўя наведнікаў засталося, бадай што, зрабіць гэтыя ўстановы вэгетарыянскімі і безалькагольнымі. У некаторых краінах паленьне забароненае нават на вуліцы, у непасярэднай блізасьці ад будынкаў, на пляжах і гэтак далей.

Забарона паленьня “на рабочым месцы” прывяла да таго, што ў нейкай краіне быў аштрафаваны возьніца грузавога мікрааўтобусіка, які па звычцы курыў у сябе “на рабочым месцы” - за стырном свайго прыватнага аўтамабіля. Дзяржаўны апарат абвесьціў жорсткі крыжовы паход супраць нікатыну, адзін за адным уводзяць дыскрымінацыйныя захады супраць курцоў, якіх у ЭЗ больш за 20% насельніцтва. Паралельна з гэтым паступова ідзе, хай і запаволілася апошнім часам, легалізацыя паленьня марыхуаны. Утварыўся нават забаўны “казус”, калі ў амстэрдамскіх coffee-shop’ах, дзе дазволена паліць марыхуану, забаранілі паліць тытунь. Цікава, ці “сустрэнуцца” ў будучыні тытунь з марыхуанай у роўным паўлегальным статусе?Не зусім зразумелы бравурны патас у паведамленьнях пра ўсё гэта ў заходнеэўрапейскіх мэдыях, гэтаксама як і паддакваньне ім з боку асобных айчынных радзецелей за прымусовы здаровы лад жыцьця. Нехта казаў, “усё, чаго датыкаецца дзяржава, ператвараецца ў лайно”. Насамрэч, маем тут тыповы такі выпадак.

Я не спрабую аспрэчыць, што паленьне шкодзіць здароўю, выклікае цэлы шэраг захвораньняў ад рака да сардэчных. Але каму належыць гэта самае асабістае здароўе чалавека? Правільна, самому чалавеку. Каго яно павінна турбаваць больш за ўсё? Правільна, свайго гаспадара. Калі чалавек усьведамляе шкоду ад паленьня, але добраахвотна жадае “разьмяняць” крышачку свайго здароўя на асалоду, якую прыносіць выпаленая цыгарэта на “перакуры”, пасьля цяжкага дня на працы, пасьля сытнай вячэры ці за філіжанкай кавы, чаму ён павінен быць пазбаўлены гэтай магчымасьці? Кожны чалавек адказны толькі за свае ўласныя грахі і слабасьці - і ніхто болей не адказны за ягоныя слабасьці, акрамя яго самога. Хай працадаўца мае магчымасьць арганізаваць сваім супрацоўнікам адмысловае месца для паленьня ўнутры ці звонку свайго офісу. Што адначасова будзе азначаць права такога месца не арганізоўваць.

Дарослы сьвядомы чалавек мае натуральнае права рабіць з сваім арганізмам тое, што хоча, і атрымліваць асалоду так, як хоча, - абы гэтым ён не перашкаджаў іншым. Ён можа прымаць наркотыкі, паліць тытунь, спажываць алькаголь ці сядзець у інтэрнэце цэлы дзень - галоўнае, каб гэта было добраахвотна і каб чалавек пры гэтым не пагражаў і не перашкаджаў іншым. Дзяржаўная барацьба з тытунём, наркотыкамі і іншымі шкоднымі зьявамі падобнага характару павінна ў асноўным сканцэнтравацца на перадухіленьні доступу да гэтых рэчываў з боку несьвядомых непаўнагадовых, і баста.

Чаму дзяржаве павінна быць справа да таго, якія парадкі ў сябе арганізоўвае прыватная рэстарацыя ці бар? Я разумею, чым яны кіруюцца - яны баяцца, што калі ня будзе гэтай забароны (як цынічна яны яе называюць - “свабода ад дыму”), дык усе рэстарацыі абавязкова будуць поўныя тытунёвага смуроду, і непалячым будзе няма дзе пасядзець. Але калі рэстарацыя хоча прывабіць непалячых кліентаў (а непалячых людзей - большасьць), хіба яна самастойна не забароніць у сябе паленьне ці ня зробіць асобныя залі для палячых и для непалячых? У адваротным выпадку людзі, якім не падабаецца тытунёвы пах, проста ня будуць туды хадзіць, рэстарацыя ня будзе зарабляць грошай ад іх. І наадварот.

У рэшце рэшт ёсьць кніга скаргаў і прапановаў, куды незадаволены тытунёвым дымам кліент можа напісаць свае заўвагі, і калі такіх заўвагаў будзе шмат - рэстарацыя канечне ж прыме адпаведныя меры, каб не губляць кліентаў і свой прыбытак. Ці не? Ці з татальнай забаронай паленьня маецца на ўвазе, што грамадзтва ня здольнае самастойна забясьпечыць балянс паленьня і “свабоды ад дыму”? Рэстарацыя сама павінна вырашаць, якую аўдыторыю яна хоча вабіць. А нас з вамі ніхто не прымушае хадзіць у той ці іншы бар, як ніхто не прымушае ўвесь час харчавацца ў McDonald’s, каб потым скардзіцца на імпатэнцыю і сапсаваны страўнік. Без усялякага прымусу існуюць вэгетарыянскія рэстарацыі і не-вэгетарыянскія. Можа, хай даты будуць рэстарацыі “палячыя” і “непалячыя”?

Лепей не паліць, чым паліць. Але яшчэ лепей мець выбар, чым ня мець яго. У новых умовах курцоў пазбаўляюць магчымасьці напісаць у кнігу скаргаў пра тое, што яны хацелі б у рэстарацыі мець магчымасьць паліць, а рэстарацыі адмаўляюць у магчымасьці гэтае жаданьне выканаць. Нашто прымушаць людзей? Нашто лічыць сваіх суграмадзянаў a priori дурнымі, бездапаможнымі і непарадачнымі? Добрыя дзяржаўныя чыноўнікі зноў падрадзіліся ўсіх вучыць розуму - хаця які можа быць розум там, дзе ў якасьці матыватара яго падмяняе забарона і чынавецкі бізун?