Беларусь рыхтуецца да прыватызацыі

Беларусь можа адмяніць інстытут “залатой акцыі”, які дазваляе дзяржаве усталёўваць кантроль над прыватызаванымі прадпрыемствамі. Такім чынам Менск рыхтуецца да маштабнай прыватызацыі дзяржуласнасці. Але ў службоўцаў захаваюцца магчымасці ўмешвацца ў працу прыватных прадпрыемстваў, папярэджваюць эксперты, піша сёння расейская газета “Ведомости”.

Урад Беларусі разглядае магчымасць адмены “залатой акцыі”, заявіла “Інтэрфаксу” крыніца ў органах дзяржкіравання рэспублікі. Па яе словах, такая мера прадугледжаная праектам праграмы развіцця фондавага рынку рэспублікі, распрацаванай у беларускім Міністэрстве фінансаў. Сярод іншых мер, змешчаных у праграме, – адмена мараторыя на адчужэнне акцый, набытых падчас ільготнай прыватызацыі, і значнае паніжэнне дзейнай 40%-най стаўкі падатку на прыбытак ад аперацый з каштоўнымі паперамі.

Цяпер “залатая акцыя” – галоўная перашкода на шляху прамых замежных інвестыцый у беларускую эканоміку. “Залатая акцыя” дае службоўцам права прымаць любыя кіраўніцкія рашэнні, якія акцыянернае таварыства абавязанае выконваць, аформіўшы іх як уласныя. Паводле дзейнага беларускага заканадаўства дзяржава мае права ўвесці “залатую акцыю” на любым прадпрыемстве, якое раней знаходзілася ў дзяржуласнасці. Рашэнне аб увядзенні “залатой акцыі” і тэрміне яе дзеяння могуць прымаць профільныя міністэрствы, дзяржканцэрны або мясцовыя выканкамы па ўзгадненні з саветам міністраў і кіраваннем справамі прэзідэнта.

За апошнія гады “залатая акцыя” уводзілася прыкладна на 100 беларускіх прадпрыемствах, гаворыць дырэктар менскага Даследчага цэнтра Мізэса Яраслаў Раманчук. Найбольшы рэзананс атрымала выкарыстанне “залатой акцыі” пры аднаўленні дзяржаўнага кантролю над Мазырскім НПЗ, адной з галоўных крыніц падатковых паступленняў у бюджэт. У студзені 2006 года “залатая акцыя” была ўведзеная ў ТАА “МНПЗ плюс”, якое валодала 12,25% акцый завода, пасля гэтага 98,94% акцый гэтага ТАА былі прададзеныя дзяржаве па намінальнай цане. Атрымаўшы ў сваю ўласнасць ТАА “МНПЗ плюс”, беларускі ўрад павялічыў сваю долю акцый мазырскага завода з 42,75% да 55%.

Сур’ёзна разглядаць пытанне аб адмене “залатой акцыі” беларускія ўлады сталі пасля нарады ў Адміністрацыі прэзідэнта аб развіцці фондавага рынку. Гэтая мера звязаная з планамі кіраўніцтва Беларусі пашырыць маштабы прыватызацыі і такім чынам мінімізаваць эканамічныя страты ад падвышэння цэнаў на энерганосьбіты, тлумачыць дырэктар менскага аналітычнага цэнтра Ecoom Сяргей Мусіенка. Прапановы аб адмене “залатой акцыі” змешчаныя ў большасці праграм, падрыхтаваных ведамствамі, і можна чакаць ліквідацыі гэтага інстытута ўжо да канца 2007 г., прагназуе ён. Паводле яго дадзеных, беларускія службоўцы ўжо рыхтуюць спісы прадпрыемстваў для прыватызацыі. Але стратэгічныя прадпрыемствы будуць пакінутыя ў дзяржуласнасці, дадае ён. Атрымаць каментары камітэта па маёмасці і Мінфіна Беларусі не атрымалася.

Нават пасля адмены “залатой акцыі” дзяржава захавае магчымасць умешвацца ў дзейнасць прыватных прадпрыемстваў, упэўненыя эксперты. Па словах Раманчука, дзейнасць прыватных прадпрымальнікаў маюць права кантраляваць 20 розных ведамстваў, пры гэтым крытэры, якімі яны кіруюцца пры правядзенні праверак, часта нідзе не апублікаваныя. Менск не пойдзе на адмену “залатой акцыі”, не прадумаўшы альтэрнатыўных шляхоў аднаўлення кантролю за прадпрыемствамі, якія прыватызуюць, упэўнены Аляксандр Фадзееў з Інстытута краін СНД.